पाऊस पूर्णपणे थांबला होता. ढगांनी ढोल वाजवणे आता बंद केले होते. पानांआड लपलेले पक्षी बाहेर येऊन पंखाची फडफड करुन स्वत:ला निथळवत होते. झाडांच्या पानावर साठलेले पाणी टपटप जमिनीवर पडत होते. गावातील लहान मुले घराबाहेर येण्यासाठी धडपड करत होती. काही द्वाड मुलं साठलेल्या पाण्याच्या डबक्यात उड्या मारुन खेळत होती. एकमेकांच्या अंगावर पाणी उडवत होती.
एकजण तर सर्वांना झाडाखाली बोलवत होता.
“या रे या इकडे...” झाडाखाली मुले येताच तो झाड हलवून चिंब भिजवत होता.
स्वच्छंदी फुलपाखरासारखी ही निरागस मुले निसर्गाच्या सान्निध्यात मनसोक्त हुंदडत होती. कुणी खिडकी उघडून बाहेर पाहत होते, तर कुणी बाहेर येऊन आकाश न्याहाळत होते. आकाश अगदी लख्ख निरभ्र झालं होतं. सगळीकडे सोनेरी ऊन पसरले होते. खरंच...आल्हाददायक वातावरण झाले होते. माणसांची रहदारी सुरु झाली होती.
पण...गीतांजली जागेवरुन अजूनही हलली नव्हती. तिच्या चेहऱ्यावर थोडी नाराजी दिसत होती. ती कुठल्याशा विचारात बुडालेली होती. अंगणातील नयनरम्य परिसरात कधी झोपाळ्याकडे तर कधी तुळशी वृंदावनाच्या कट्ट्याकडे ती पाहत होती. आजूबाजूला काय चालले आहे याचे तिला भान नव्हते. ती आपल्याच तंद्रीत, विचारांच्या चक्रव्युहात गुंतली होती.
“काय विचार करत असेल ती...?”
या प्रश्नाने मला भंडावून सोडले होते. तिच्या अशा वागण्याचे काहीतरी रहस्य असावे, हे मात्र मला पक्के जाणवले होते. ते शोधण्यासाठी मी आटापिटा सुरु केला. पण काही कळायला मार्ग नव्हता. गीतांजली अजूनही आत आलेली नाही हा मोका साधून सुरज सर्वांच्या नकळत चोर पावलांनी गीतांजलीच्या खोलीकडे आला.
गीतांजलीची खोली बंद का असते? काय आहे त्या खोलीत? आम्हाला का दाखवत नाही? या आणि अशा प्रश्नांनी माझ्यासारखाच सुरज ही गांगरुन गेला होता. त्यामुळेच की काय तो तिच्या खोलीजवळ येऊन दरवाजाच्या फटीतून आत पाहण्याचा निरर्थक प्रयत्न करत होता.
इतक्यात त्याच्या खांद्यावर कुणीतरी हात ठेवला. कोण असेल म्हणून तो घाबरुन मागे वळून बघतो तर सम्या...
“काय...रे, सुरज... काय पाहत होतास? आम्हाला पण सांग.”
“तुला नसत्या चांभार चौकश्या पडलेल्या असतात...”, सम्या म्हणाला व त्याच्याकडे पाहत राहिला. तिकडे अंगणात गीतांजली भानावर आली. ती आपल्या खोलीकडे निघाली. तिच्या हाताला चिखल माती लागली होती. तिच्या डोळ्यातून नकळत अश्रू ओघळत होते. ते पुसत पुसत ती खोलीपाशी आली.
गीतांजलीने खोलीजवळ आल्यावर दोघांना खोलीसमोर पाहिले. तिला ते आवडले नाही. ती वाघिणीसारखी त्यांच्यावर ओरडली. त्यांना उद्देशून म्हणाली, “इथं काय गठूडं हाय काय...? अजिबात माझ्या खोलीकडं कुणीबी फिरकायचं नाय..” गीतांजलीच्या या वाक्यानेच सुरज व सम्याने खजील होऊन ब्र ही न काढता तेथून काढता पाय घेतला. मी मात्र गीतांजलीला नखशिकांत न्याहाळत होते. तिच्या अंतरंगात डोकावण्याचा अतोनात प्रयत्न करत होते. तिच्या बारीक सारीक गोष्टींकडे आवर्जुन लक्ष देत होते.
तेवढयात तिने गडबडीने दरवाजा उघडला आणि आत जाऊन पटकन आतून बंदही करुन घेतला. खोलीची खिडकी थोडी उघडी असल्याने मी खोलीतील थोड फार पाहू शकत होते. खोली आकाराने मोठी होती, त्या मानाने त्या खोलीत वस्तू मात्र कमी होत्या. खोलीच्या मधोमध लटकवलेले सुंदर चिमणीचे झुंबर लक्ष वेधून घेत होते. एका छोट्याशा रॅकमध्ये अनेक वेगवेगळी पुस्तके व्यवस्थित मांडलेली होती. जशी ग्रंथालयात ठेवलेली असतात ना... अगदी तशीच. त्या शेजारीच एक कपाट लावलेले होते. त्यावर पडदा होता. यावरुन तिचा टापटीप व व्यवस्थितपणा जाणवत होता. तिची खोली पाहून लक्षात येत होते की, जशा तिच्या अंतरंगातील भावना बंदिस्त आहेत तशाच तिथल्या सर्व वस्तू देखील बंदिस्तच होत्या. हे सगळे न्याहाळताना माझी नजर गीतांजलीकडे गेली तेव्हा ती काहीतरी शोधत होती. कुठलीशी वस्तू सापडत नाही म्हणून ती पुस्तके इतस्त: टाकत होती, मध्येच कपाळाला हात लावून बसत होती. अगदी केविलवाणी होऊन त्या वस्तूचा शोध घेत होती. तिच्या चेहऱ्यावरचे चिंताग्रस्त भाव स्पष्टच उठून दिसत होते. मी तिला पाहत आहे हे कदाचित तिला समजलं नसावं. ती वस्तू सापडत नाही म्हणून शेवटी वैतागून ती खुर्चीत बसली व टेबलावर ठेवलेला टेपरेकॉर्डर चालू करुन गाणी ऐकू लागली. मला गाण्याचे बोल स्पष्ट ऐकू येत नसले तरी संगीताची धुन ऐकू येत होती. गाणे ऐकता ऐकता एकदम ताडकन उठून ती कपाटाकडे गेली. तिने एक स्कार्फ कपाटातून काढला. त्या हिरव्या रंगाच्या स्कार्फला ती लहान बाळासारखं गोंजारत होती. बहूतेक तिला हिरवा रंग आवडत असावा. तिने तो बाजूला ठेवला. कपाटातून एक पुस्तक तिने काढले आणि उघडले. तिला जे हवं होतं ते बहूदा मिळालं असाव असे वाटले. अचानक तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलले. मी तिला दुरून पाहत होते, पण ते कोणते पुस्तक आहे हे मला दिसलं नाही. गीतांजलीच्या चेहऱ्यावर आनंदाच्या लाटा उसळत होत्या. ती खूप खुश दिसत होती. जणू काही एव्हरेस्ट शिखरच गाठलंय...! इतका आनंद तिच्या चेहऱ्यावर खुलला होता. ती खूप सुंदर दिसायला लागली होती. बाकी पुस्तके रॅकमध्ये आणि हे पुस्तक कपाटामध्ये... असं का? आणि या खोलीमध्ये आणखीन कोणकोणत्या वस्तू ठेवल्या आहेत ? काय आहे या पुस्तकात? त्या मिळालेल्या वस्तूत काय रहस्य आहे? हे प्रश्न देखील मला सतावू लागले होते.
बराच वेळाने सापडलेले ते पुस्तक उराशी घेऊन बसलेली गीतांजली अचानक उठली आणि बाहेर आली. दरवाजा बंद करुन आक्काकडे जायला निघाली.
तेव्हा सुरज, सम्या, विवेक आणि मंडळी तिला एकमेकांत काहीतरी खुसूर-पुसूर करताना दिसले. सगळ्यांच्या तोंडी वादळासारखी ती च एक चर्चा रंगली होती. इतक्यात आक्काची हाक ऐकू आली,
“ये पोरांनो, या जरा इकडं... चिंच घालून ओली भेळ बनवली आहे, येतांना गीतांजलीलाबी बोलवा...”
आम्ही सर्वजण भेळ खाण्यासाठी एकत्र येऊन बसलो. तेवढ्यात विवेक आक्काला म्हणाला,
“आहो आक्काऽऽऽ किती करता आमच्यासाठी...?”
“अरे पोरांनो तुम्ही आमचे पाहुणे ना! अतिथी देवो भव: हिच आपली संस्कृती...”, आक्का म्हणली.
“पण काही म्हणा, आक्काच्या हाताला खूप छान चव आहे.”, विवेकने आक्काचे कौतुक केल्यावर आक्का मनोमन खुश झाली.
“अरे त्या गीतांजलीला बोलवा इकडे”, आक्का म्हणाली. तेव्हा सुरजची चौकस बुद्धी त्याला शांत बसू देत नव्हती. आक्काला काहीतरी माहिती असणार या आशेने तो आक्काकडे तिच्याबद्दल चौकशी करु लागला.
“आक्का.... मला सांगा ही गीतांजली अशी का वागते? काय झालंय तिला? मला खूपच प्रश्न पडतात तिच्या बाबतीत. तुम्ही माझ्या प्रश्नांची उत्तरे दयाल का... दयाल ना आक्का..?” सुरज आक्काला खोदून खोदून गीतांजली बद्दल विचारत होता.
“कसली प्रश्नं उत्तरं...? काही नाही रं... नेहमीच हाय ते... राहू दे.... .” असं म्हणून आक्काने त्याच्या बोलण्याकडे अक्षरश: दुर्लक्ष केले व ती स्वयंपाक घरात निघून गेली. पण आमच्या डोक्यात मात्र प्रश्नांचे काहूर माजले होते. आम्हाला तिचे लपवलेले ते पुस्तक पाहण्याची खुप आतुरता लागून राहिली होती.
